Basisprincipes coachen

Plezier in sport lijkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk staat het vaak onder druk. Steeds meer sporters trainen vanuit verwachtingen, vergelijken zich continu met anderen of zijn bang om fouten te maken. Dat heeft direct invloed op hun motivatie, ontwikkeling en zelfvertrouwen. Als coach heb jij juist op dit vlak een enorme invloed. Jij kunt een omgeving creëren waarin sporters zich vrij voelen om te leren en te groeien. In de workshop Plezier boven prestatie op 13 mei ontdek je hoe je plezier niet als bijzaak ziet, maar als de basis voor duurzame ontwikkeling en prestaties.

We zeggen vaak: je leert van ervaring. Maar klopt dat wel? In de sportpsychologie weten we inmiddels dat het niet de ervaring zélf is die je beter maakt, maar de manier waarop je het analyseert. Een sporter die niet leert van zijn ervaringen, komt vaak niet verder.

We trainen sporters om sneller en beter beslissingen te nemen, maar wat vaak over het hoofd wordt gezien: het brein raakt vermoeid van te veel keuzes. Dit fenomeen, ook wel 'beslis-moeheid', kan prestaties stilletjes onderuit halen, vooral aan het einde van trainingen of wedstrijden.

Op 19 december 2025 organiseerden NLcoach en NOC*NSF op Papendal het NLcoach congres 2025. Deze middag stond in het teken van het thema: ‘AI in Actie: de nieuwe spelregels voor trainer-coaches in de sport’. De aanwezige trainer-coaches kregen een gevarieerd programma voorgeschoteld over de ontwikkelingen rond AI voor het coachvak. De sprekers vormden een goede mix tussen coaches, wetenschappers en andere experts. Met een nieuw ezine blikt NLCOACH met een aantal korte verslag terug op het congres.

Hugo Haak is de nieuwe voorzitter van NLcoach, de belangenvereniging voor Nederlandse trainers-coaches. De KNWU-bondscoach van het baanwielrennen werd vrijdag 19 december benoemd tijdens de Algemene Ledenvergadering van NLcoach voorafgaand aan het NLcoach congres op Papendal. Hij nam daar het stokje over van Paul van Ass, die de afgelopen zes jaar voorzitter was van NLcoach.

Het mentale krijgt steeds meer aandacht in de sport. Mooi. Maar laten we eerlijk zijn: nog lang niet alle coaches nemen het mentale bewust mee in hun dagelijks coachen. Dat is een gemiste kans én soms een risico, stelt sportpsycholoog VSPN Ciska de Bruijn. Mentale factoren spelen namelijk altijd mee, of je er nou aandacht voor hebt of niet.

Het NLcoach Congres op 19 december staat volledig in het thema van AI, met als thema: ‘AI in Actie: de nieuwe spelregels voor trainer-coaches in de sport.’ Kunstmatige Intelligentie, oftewel AI, heeft zijn intrede in de sport gemaakt en is niet meer te negeren, stellen dagvoorzitter Jeroen Otter en keynote spreker Erik Klein Nagelvoort. Zij zien AI als een cruciaal middel om als coach te kunnen verbeteren. "De vraag is niet: Wat gaat AI voor mij betekenen, maar: ik heb een uitdaging en hoe zou AI mij daarbij kunnen helpen?"

Coaches denken vaak dat hun boodschap zit in hun uitleg, aanwijzingen en woorden. Sportpsychologisch gezien gebeurt het echte werk echter al vóór je iets zegt: je lichaamshouding en gebaren bepalen hoe je boodschap wordt ontvangen.

De hedendaagse coach kan met gebruik van technologie van alles meten bij sporters. Met draagbare technologie, zoals smartwatches en fitnesstrackers, kunnen sporters en coaches real-time data verzamelen over diverse parameters zoals hartslag, slaap, activiteitenniveau en voeding. Hoe gebruik je al die data op een goede manier om sporters verder te brengen? En waar liggen nog beperkingen? Die vragen stonden centraal bij het Jaarcongres Wetenschap voor de Sportpraktijk met als thema ‘Monitoring en wearables – slimmer coachen met data’.

De sport heeft veel raakvlakken met onderwijs. De voornaamste overeenkomst is dat een ‘onderwijzer’ voor een grote groep staat met als doel hen wat te leren. Vaak wordt er daarbij gebruikgemaakt van een gestandaardiseerde methode om informatie over te brengen. Deze standaardisatie maakt het leerproces efficiënt en beheersbaar, maar levert het ook wat op?

Ga er maar aan staan als jeugdtrainer; een groep puberende jongeren op de juiste manier bereiken en motiveren. Sportbonden kloppen daarom graag aan bij sportpsycholoog Thijs Wagenaar. Hij helpt jeugdtrainers met opleidingen op dit vlak, onlangs nog bij de KNVB. “Geef je complimenten als iemand een goal maakt of als-ie iets voor de derde keer probeert?", zei hij in een interview met het NLCOACH-vakblad.

Op vrijdag 19 december organiseren NLcoach en NOC*NSF weer het NLcoach Congres 2025. Deze dag op Papendal zal in het teken staan van het thema: ‘Al in Actie: De nieuwe spelregels voor trainer-coaches in de sport’. De inschrijving is nu geopend!

De nieuwe editie van vakblad NLCOACH is verschenen. In dit nummer hebben we een groot interview met hoofdcoach Arnoud Hummel die de overstap maakte van het Watersportverbond naar de Koninklijke Nederlandse Roeibond. In dit magazine laten we verder een aantal unieke samenwerkingen tussen atleten en coaches zien. Voormalig shorttrackster Yara van Kerkhof vertelt over de bijzondere band met haar coach Jeroen Otter en bondscoach rolstoeltennis Amanda Hopmans legt uit wat de gouden formule was tussen haar en Diede de Groot.

Als coach ben je waarschijnlijk gefocust op training, techniek en tactiek. Wist je echter dat veel sporters méér verliezen door gebrek aan herstel voor het brein dan door fysieke vermoeidheid?

Geef jij trainingen aan sporters binnen een sportvereniging, zoals voetbal, zwemmen, hockey of atletiek? Dan kun je waardevolle input leveren in een onderzoek van het Mulier Instituut met een vragenlijst.