Basisprincipes coachen

Als trainer-coach kun je in een groep sporters hebben met autisme of prikkelgevoeligheid. Bij deze groep sporters worden te vaak allerlei aannames gedaan, vindt autismecoach Miranda Schoot. Het is volgens haar belangrijk te kijken wat onder ‘het gedrag’ schuilgaat: overprikkeling, onduidelijke communicatie, te veel druk of een te hoog tempo. In de NLcoach-workshop ‘Prikkelproof begeleiden’ op 10 november laat zij trainer-coaches ervaren hoe autisme en overprikkeling voelt om zo voor meer begrip te zorgen.

Op vrijdag 4 december wordt in Hotel Papendal het NLcoach Congres georganiseerd. Deze editie zal in het teken staan van het thema ‘Fit voor de toekomst’ verdeeld over drie pijlers: begeleiden, vakmanschap en ontwikkelen. Voor zowel de trainer-coaches uit de topsport als de breedtesport biedt het congres met plenaire sprekers en workshops volop kansen om nieuwe kennis op te halen én ook niet onbelangrijk: andere coaches te ontmoeten. Bart van Kersbergen, als bestuurslid bij NLcoach verantwoordelijk voor deskundigheidsbevordering, blikt alvast vooruit.

De wereld van sport en coaching is voortdurend in beweging. Als trainer-coach ben je allang niet meer alleen verantwoordelijk voor de training. Je bent ook begeleider, motivator, mentor en verbinder. Hoe zorg je ervoor dat je klaar bent voor de uitdagingen van morgen? Die vraag staat centraal tijdens het NLcoach Congres 2026 op vrijdag 4 december op Papendal.

De nieuwe editie van vakblad NLCOACH (editie 2-2026) is verschenen. In dit nummer lees je over de bijzondere samenwerking tussen zwemcoach Patrick Pearson en zwemster Marrit Steenbergen. Oud-schaatser Hein Otterspeer vertelt over de lessen die hij van zijn coach Gerard van Velde meeneemt in zijn eigen coachschap. Sportpsycholoog Ciska de Bruijn laat zien hoe je omgaat met irritaties binnen een team.

Het seizoen is inmiddels een paar weken onderweg. De eerste energie van de start is eraf, trainingen en wedstrijden volgen elkaar op en het gewone ritme komt terug. Juist dan is het interessant om als coach niet alleen naar prestaties te kijken, maar ook naar kleine veranderingen in gedrag.

De eerste trainingen na de zomerstop hebben vaak iets bijzonders. Sporters komen terug met verhalen, energie en soms verrassend veel zin om weer te beginnen. Tegelijkertijd kan het gebeuren dat iemand minder scherp is, moeite heeft om weer in het ritme te komen of tijdens de eerste trainingen opvallend veel fouten maakt.

Voor coaches in teamsporten als voetbal, hockey en volleybal is groepsdynamiek essentieel om te presteren. In individuele sporten is aandacht voor het teamproces minstens zo belangrijk. Sportpsycholoog Marjolein Toorenbeek legt uit hoe je als coach een eenheid smeedt van concurrenten én teamgenoten waarin iedereen elkaar beter maakt.

De nieuwe editie van vakblad NLCOACH (editie 1-2026) is verschenen. In dit nummer lees je hoe bondcoach Niels Kerstholt richting de Olympische Winterspelen van Milaan een team smeedde met zijn shorttrackers. En Anouk Bruil (hoofdtrainer Ajax Vrouwen) vertelt wat zij van voetbalmanagers als Guus Hiddink en José Mourinho leerde.

Het is alweer juli. Dat betekent in vele sporten de zomerstop. Voor een groot aantal sporters een moment om even los te komen van het ritme van trainen en presteren. Juist die afstand maakt ruimte voor herstel, frisse energie en nieuwe motivatie. Voor veel coaches voelt een zomerstop dubbel. Natuurlijk is herstel belangrijk, maar ergens knaagt ook de vraag: verliezen we geen ritme, scherpte of progressie? Toch gebeurt er tijdens een goede rustperiode iets waardevols dat vaak wordt onderschat: sporters krijgen weer mentale ruimte.

Steeds meer gemeenten en sportbonden zetten in op het verbeteren van de vakbekwaamheid van trainer-coaches bij sportclubs. Om deze vierde V voor sociale veiligheid verder onder de aandacht te brengen, lanceerde NOC*NSF afgelopen maand een campagne en de gratis e-learning ‘Sterk van Start’. Deze basisopleiding voor beginnende trainer-coaches is een belangrijke stap om het coachvak verder te versterken.

Elke coach kent ze. Sporters die veel vragen stellen, altijd reageren, grenzen opzoeken. Soms eigenwijs, kritisch of moeilijk te sturen. In veel teams krijgen ze al snel het label ‘lastig’, maar sportpsychologisch gezien zijn dit opvallend vaak óók de sporters met de grootste betrokkenheid en drive.

Het opleiden van vakkundige trainers en coaches is een essentieel onderdeel van het werken aan een sociaal veilige sportomgeving. Voor sporters met een beperking is het extra belangrijk dat sportverenigingen aan deze vierde ‘V’ voldoen. Een trainer kan namelijk van grote waarde zijn in het zich welkom laten voelen van een gehandicapte sporter op een club. Gehandicaptensport Nederland maakt zich sterk om trainers de juiste kennis en vaardigheden mee te geven om deze doelgroep te begeleiden. De NKBV heeft deze laagdrempelige opleiding al in de trainerscursus geïntegreerd.

Plezier in sport lijkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk staat het vaak onder druk. Steeds meer sporters trainen vanuit verwachtingen, vergelijken zich continu met anderen of zijn bang om fouten te maken. Dat heeft direct invloed op hun motivatie, ontwikkeling en zelfvertrouwen. Als coach heb jij juist op dit vlak een enorme invloed. Jij kunt een omgeving creëren waarin sporters zich vrij voelen om te leren en te groeien. In de workshop Plezier boven prestatie op 13 mei ontdek je hoe je plezier niet als bijzaak ziet, maar als de basis voor duurzame ontwikkeling en prestaties.

We zeggen vaak: je leert van ervaring. Maar klopt dat wel? In de sportpsychologie weten we inmiddels dat het niet de ervaring zélf is die je beter maakt, maar de manier waarop je het analyseert. Een sporter die niet leert van zijn ervaringen, komt vaak niet verder.

We trainen sporters om sneller en beter beslissingen te nemen, maar wat vaak over het hoofd wordt gezien: het brein raakt vermoeid van te veel keuzes. Dit fenomeen, ook wel 'beslis-moeheid', kan prestaties stilletjes onderuit halen, vooral aan het einde van trainingen of wedstrijden.

Op 19 december 2025 organiseerden NLcoach en NOC*NSF op Papendal het NLcoach congres 2025. Deze middag stond in het teken van het thema: ‘AI in Actie: de nieuwe spelregels voor trainer-coaches in de sport’. De aanwezige trainer-coaches kregen een gevarieerd programma voorgeschoteld over de ontwikkelingen rond AI voor het coachvak. De sprekers vormden een goede mix tussen coaches, wetenschappers en andere experts. Met een nieuw ezine blikt NLCOACH met een aantal korte verslag terug op het congres.