Door Pieter van der Meer

Hoe ervaren gestopte talentvolle sporters de overgang van sporten op topniveau naar een leven buiten de sport? Over deze uitstroomfase is nog weinig bekend. Uit onderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat stoppen met sport op het hoogste niveau meer is dan alleen een sportieve verandering. Sporters maken een identiteitsverandering door, omdat sport jarenlang een centraal onderdeel van hun zelfbeeld was. Nieuwe rollen en steun van ouders, teamgenoten en coaches kunnen helpen bij de overgang.

Hugo Haak is de nieuwe voorzitter van NLcoach, de belangenvereniging voor Nederlandse trainers-coaches. De KNWU-bondscoach van het baanwielrennen werd vrijdag 19 december benoemd tijdens de Algemene Ledenvergadering van NLcoach voorafgaand aan het NLcoach congres op Papendal. Hij nam daar het stokje over van Paul van Ass, die de afgelopen zes jaar voorzitter was van NLcoach.

De hedendaagse coach kan met gebruik van technologie van alles meten bij sporters. Met draagbare technologie, zoals smartwatches en fitnesstrackers, kunnen sporters en coaches real-time data verzamelen over diverse parameters zoals hartslag, slaap, activiteitenniveau en voeding. Hoe gebruik je al die data op een goede manier om sporters verder te brengen? En waar liggen nog beperkingen? Die vragen stonden centraal bij het Jaarcongres Wetenschap voor de Sportpraktijk met als thema ‘Monitoring en wearables – slimmer coachen met data’.

De nieuwe editie van vakblad NLCOACH is verschenen. In dit nummer hebben we een groot interview met hoofdcoach Arnoud Hummel die de overstap maakte van het Watersportverbond naar de Koninklijke Nederlandse Roeibond. In dit magazine laten we verder een aantal unieke samenwerkingen tussen atleten en coaches zien. Voormalig shorttrackster Yara van Kerkhof vertelt over de bijzondere band met haar coach Jeroen Otter en bondscoach rolstoeltennis Amanda Hopmans legt uit wat de gouden formule was tussen haar en Diede de Groot.

Wat kun je doen als je merkt dat een jongere op de sportclub niet zo lekker in zijn vel zit? Wat zijn signalen? Welke vragen kun je stellen? Wat kun jij doen om te helpen? En wat kun je beter niet doen? Die vragen worden nu beantwoord met een laagdrempelige online tool: De Checkers. Met deze tool – samen met jongeren ontwikkeld – wil Stichting MIND Us supportfiguren zoals trainer-coaches op een sportvereniging handvatten geven om jongeren met beginnende mentale klachten te kunnen ondersteunen door een luisterend oor te bieden en de juiste vragen te stellen.

Martin Truijens (47) stond jarenlang als zwemcoach aan de rand van het zwembad om Nederlandse en later Deense toppers te begeleiden. Vier jaar geleden maakte hij een verrassende overstap naar de wielersport. Bij CyclingClassNL, een initiatief van NOC*NSF, KNWU en Team Visma | Lease a Bike, houdt hij zich als hoofdcoach bezig met de opleiding van nieuw wielertalent. Die functie combineert hij sinds november 2024 met de rol van programmamanager talentontwikkeling bij de KNWU. Daar ziet hij kans de opleidingspiramide vanuit een breder perspectief te benaderen. Dat is volgens hem hard nodig voor de toekomst van het Nederlandse wielrennen.

Per 1 mei 2025 verwelkomt de Koninklijke Nederlandse Roeibond Arnoud Hummel als nieuwe hoofdcoach van het Nederlandse toproeien. Hij volgt Eelco Meenhorst op, die na grote successen in Parijs eind vorig jaar stopte bij de roeibond. Hummel leidde als hoofdcoach de Nederlandse zeilploeg naar succes op de Olympische Spelen van Parijs. Hij staat bekend als een coach met een mensgerichte aanpak waarbij de persoonlijke ontwikkeling van zijn sporters centraal staat.

Het coachen en trainen van meisjes is anders dan jongens. Zeker bij meisjes in de juniorenleeftijd (12-18 jaar) worden van een coach andere vaardigheden gevraagd. In het meisjesvoetbal heeft de KNVB samen met Nike daarom de ‘Coaching Girls Module’ ontwikkeld om te zorgen voor passende begeleiding. De KNVB wil zo voor een plezierige voetbalomgeving zorgen voor meisjes, zodat zij minder vaak en minder snel uitstromen. Ambassadeur Kees van Wonderen: “Het wordt zo voor jou als coach ook leuker.”

Na zes jaar was het NLcoach Nationaal Coach Congres op vrijdag 20 december weer terug. Een kleine 250 trainer-coaches en andere geïnteresseerden waren naar Papendal gekomen om meer te weten te komen over het thema ‘de prestatiegerichte coach van de toekomst’. Paul van Ass, voorzitter van NLcoach, noemde het een ‘familiedag voor de coaches’. "Ik ben blij dat we NLcoach weer een gezicht hebben kunnen geven met dit congres."

Trainer-coaches zijn veelal bezig met het zorgen voor een goed trainingsschema. Om optimaal te kunnen presteren is oog voor herstel even belangrijk. De coach speelt daarin een cruciale rol. Het Jaarcongres Wetenschap voor de Sportpraktijk op 28 november had daarom als veelzeggende titel ‘De coach als manager van herstel’. Tijdens dit compacte congres georganiseerd door NLcoach en Topsport Topics werden alle nieuwe wetenschappelijke inzichten rond dit thema belicht: van herstelstrategieën, het monitoren van belastbaarheid tot mentaal herstel.

Herstellen is in de sport misschien wel de belangrijkste training. De coach speelt hier een cruciale rol bij. Het Jaarcongres Wetenschap voor de Sportpraktijk op 28 november heeft niet voor niets als thema ‘De coach als manager van herstel’. Tijdens dat compacte congres, georganiseerd door NLcoach en Topsport Topics, word je in een ochtend bijgepraat over alle facetten van herstel. Jan de Jonge, hoogleraar arbeids- en sportpsychologie aan de TU Eindhoven, zal dieper ingaan op het mentale herstel. “Laat de sport even voor wat het is en maak vooral je hoofd leeg. Daar moet je als coach ook op sturen.”

Deze zomer zijn alle ogen gericht op de sporters die naar de Olympische Spelen van Parijs gaan. Talentcoaches kijken al verder naar LA 2028. Bij het begeleiden van deze talenten naar hun topniveau is het gebruik van data nu al onmisbaar. De komende jaren wordt data alleen maar belangrijker. Met Coach-in-Control biedt Sport Data Valley een handige totaaloplossing om sporters zowel fysiek als mentaal te monitoren. Thomas Waanders van TalentNED: “Je hebt zo een extra paar ogen.”