“Er zijn weinig sporten die ik niet heb gedaan in mijn jeugd”, zegt Kimberley Bos. Turnen is daarbij de rode draad geweest. “Als driejarige begon ik al met kleutergym en tot mijn vijftiende ben ik blijven turnen. Dat was vijf keer in de week trainen, maar dat deed ik vooral omdat ik het leuk vond!” Daarnaast werd ze van huis uit ook gestimuleerd om van alles uit te proberen. Ze maakte daarbij dankbaar gebruik van de sportkaart voor de jeugd in haar woonplaats Ede. “Daarmee kon je vijf lessen van verschillende sporten proberen. Ik heb zo ook aan tennis, voetbal, judo en zwemmen geproefd.”

Controle over het lichaam

Bos is ook langdurig in de atletiek actief geweest, waarbij ze alle onderdelen van polsstokhoogspringen tot kogelstoten deed. Vanuit de atletiek maakte ze op zestienjarige leeftijd de overstap naar het bobsleeën. In een tweemansbob behaalde ze met Mandy Groot brons op de Olympische Jeugdwinterspelen van 2012. Een jaar later stapte ze over naar het skeleton. Op dat smalle eenpersoons sleetje ontwikkelde Bos zich vervolgens al snel naar de wereldtop.

Ze is ervan overtuigd dat haar brede sportverleden daarbij heeft geholpen. “Ik heb nu in het skeleton echt profijt mijn veelzijdige ontwikkeling die ik uit al die sporten heb gehaald. Door op verschillende manieren te bewegen, krijg je verschillende resultaten.” Een cruciale vaardigheid bij skeleton is het bewustzijn van de positie in de ruimte, legt Bos uit. “Elke beweging heeft impact op je slee. Wil je sturen, dan moet je een minimale beweging met je lichaam maken. En om rechtdoor te gaan moet je echt stil kunnen liggen. Dat betekent dat je volledige controle moet hebben over je lichaam.”

Daarin ziet ze een duidelijke link met haar turnachtergrond. “Je maakt bij een sprong allerlei bewegingen en aan het einde van een oefening moet je weer op je voeten zien te landen.” Ook van het leren vallen uit sporten als turnen en judo heeft ze nu profijt. “Dat is belangrijk bij onze sport, want het gebeurt gewoon vaak.”

Leergebieden stimuleren

Hoe weet je nu als trainer-coach hoe je die diversiteit aan beweegvormen optimaal kunt aanbieden? Daar biedt het Athletic Skills Model een goede leidraad in. Dat model is ontworpen om sporters compleet op te leiden zodat ze beter kunnen presteren en het sporten vooral ook leuk blijft. Het model wat Vermaat trainer-coaches in de ASM-opleidingen meegeeft, gaat uit van vijf zogenaamde ‘transfers of learning’ en tien grondvormen van bewegen (De Schijf van 10!). Bij die vijf transfers gaat het om kruisbestuiving tussen de leergebieden: motorisch, conditioneel, mentaal, zintuigelijk en tot slot conceptueel die ertoe leiden je als tot completere beweger te ontwikkelen.

Ontwikkeling van de complete mens

Vermaat merkt dat in veel sporten nog te veel in het systeem binnen een sport wordt gedacht. “Als je een bal op de grond legt en je vraagt aan basketballers om de bal over te trappen, zeggen zij: dit is voetbal. Maar het gaat dan eigenlijk over het verbeteren van je oog-voetcoördinatie. Dat is niet gelieerd aan voetbal, maar aan een betere beweger willen zijn. Voor het brein maakt het namelijk niet uit. Hoe beter de hersengebieden ontwikkeld zijn, hoe efficiënter je oplossingen worden.” Een trainer-coach die al die gebieden stimuleert, kan sporters veel verder brengen. “Het is een kapstok om de ontwikkeling van de mens te verbeteren. En daarmee verbeter je de sporter.”

Bos ziet dat veel meer mensen baat hebben bij veelzijdig bewegen. In haar werk als fysiotherapeut is ze groot voorstander om in een revalidatietraject verschillende beweegvormen terug te laten komen. “Je ziet dat mensen daardoor sterker en beter terugkomen. Of je nu na een blessure terug wil keren naar een sport of de boodschappen weer wilt kunnen doen; daar pas je het schema op aan.”

Trainer-coaches kunnen in haar ogen een grote rol spelen bij het stimuleren van een veelzijdige ontwikkeling. “Ik denk dat coaches daar ook beter voor opgeleid moeten worden. Ik heb zelf toen ik 21 was de opleiding gedaan bij KNGU voor gymnastiekleider 3. Daarbij kreeg ik naast didactische vaardigheden ook mee hoe je kinderen breed leert bewegen, dat is de basis van gymnastiek. Als je iemand leert tennissen, moet hij ook meer kunnen dan die bal wegslaan.”

Foto boven artikel: Kimberley Bos na het behalen van de wereldtitel skeleton 2025 in Lake Placid. Foto: Viesturs Lacis.

Dit artikel verscheen eerder in magazine NLCOACH (editie 3-2025)