Uitgerust aan de start

Waar topsporters op gebied van training en voeding nauwelijks nog iets aan het toeval overlaten, is de keuze voor een goede slaapondergrond dikwijls lukraak. Terwijl het belang van een goede nachtrust voor sporter toch evident is. Echter: “Sporters denken nauwelijks na over hun slaapomstandigheden.”

Kemkers heeft ‘groot denken’ moeten leren”, schreef de Volkskrant in februari 2008, doelend op de professionalisering die de TVM-schaatsploeg van coach Gerard Kemkers de voorbije jaren heeft doorgemaakt. Het stuk werd geïllustreerd met het feit dat de ploeg van wereldkampioenen Sven Kramer en Paulien van Deutekom tegenwoordig een privékok, een mobiel krachthonk en ook eigen matrassen heeft. Met die matrassen zou de schaatsploeg willen afrekenen met slapeloze nachten, die het gevolg zijn van slechte hotelbedden. Opvallend genoeg, zo leert nadere informatie, waren die krakkemikkige bedden niet te vinden in Alma-Ata of Moskou of een ander ver oord, maar in een hotel in Heerenveen.

Eigen bedden

Gerard Kemkers geeft tekst en uitleg: “Als we in Heerenveen zijn is het prettig om in een hotel te verblijven vlakbij Thialf. Maar een paar jaar geleden kwamen er klachten van enkele van onze schaatsers. Ze hadden last van hun rug, een probleem dat mogelijk te wijten was aan de bedden van het hotel. Die waren erg zacht. Ik ben toen in contact gekomen met iemand van beddenfabrikant Auping en die was zo vriendelijk om twaalf matrassen ter beschikking te stellen.”

Tegenwoordig zet de ploeg van Kemkers in oktober, als voor het eerst in Thialf wordt getraind, eigen bedden neer in het hotel, waar ieder ploeglid een vaste kamer heeft. In maart, als het schaatsseizoen is afgelopen, worden de bedden weer opgehaald en opgeslagen. Saillant detail is dat de TVM-bedden in het Heerenveense hotel in de winterperiode bij afwezigheid van de schaatsploeg gewoon beslapen worden door andere gasten.

In het buitenland, als in de buurt van de schaatsbanen van Moskou, Collalbo, Inzell, Alma Ata of Calgary in hotels moet worden geslapen, is de commerciële schaatsploeg minder kieskeurig. “We nemen onze eigen matrassen niet mee,” zegt Kemkers, “maar bij de keuze van het hotel kijken we wel degelijk naar kwaliteit. Dus de bedden moeten goed zijn. Hetzelfde geldt natuurlijk voor het eten en andere randvoorwaarden.”

Thuisgebruik

Dergelijk bedbewustzijn klinkt als muziek in de oren van M Line, sinds kort officiële leverancier van NOC*NSF. Nadat de producent van ‘slaapsystemen’ de afgelopen jaren individuele sporters, onder wie Leontien van Moorsel, Gianni Romme, Dennis van der Geest, Mark van Bommel en Raymond Sluiter op haar matrassen liet slapen, en sommige van hen reclame liet maken, ziet het bedrijf nu brood in de koppeling van olympische ambities aan een gezonde nachtrust. “Wat goed is voor onze nationale top, is natuurlijk ook goed voor u!” luidt de bijbehorende wervende tekst.

Bob Oosterhout van sportmarketingbureau Triple Double licht namens M Line een en ander toe: “Het is toch gek dat topsporters de meeste dingen tot in het kleinste detail willen regelen, maar nauwelijks nadenken over de plek waar ze een derde van hun leven doorbrengen. Wij hebben onderzoek gedaan onder 42 A-sporters. We hebben ze gevraagd of ze wisten wat het merk is van hun matras. Maar liefst 27 sporters (64%) konden hier geen duidelijk antwoord op geven!”

De leveranciersovereenkomst die de slaapspecialist heeft gesloten met NOC*NSF houdt in dat een Nederlandse sporter met een A-status de mogelijkheid krijgt om de matrassen te testen en aan te schaffen voor thuisgebruik. Daarnaast draaien M Line en NOC*NSF een pilotproject met de Nederlandse roeiploeg waarbij de zogenaamde ‘topper’ getest wordt. De topper is een oprolbare dekmatras van acht tot tien centimeter dik die makkelijk meegenomen kan worden naar sportwedstrijden in het buitenland. Op die manier zijn de sporters te allen tijde verzekerd van een goede nachtrust.

Campingmatje

Wat is nu eigenlijk een goed matras? Toen het consumentenprogramma De Keuringsdienst van Waarde antwoord zocht op die vraag, kwamen de makers in binnen- en buitenland veel te weten over de laatste ontwikkelingen op matrasgebied, als ook over de verschillen in prijs en materiaal. Maar een antwoord op de vraag wat de beste matras is, was ook na lang speuren ver te zoeken.

Volgens Oosterhout moet iedereen die vraag voor zichzelf beantwoorden. Dé beste matras bestaat niet. “Het moge duidelijk zijn dat Dennis van der Geest met ruim 125 kilo een andere slaapondergrond nodig heeft dan een willekeurige vederlichte turnster die niet eens de helft weegt. En dus heeft M Line voor ieder een model op maat.”

Dat is goed nieuws voor de Nederlandse topsporters, vind ook Gerard Rietjens, als inspanningsfysioloog in dienst van NOC*NSF. “Een goede nachtrust is van groot belang voor herstel na inspanning, daar hoef je niet aan te twijfelen. Er vinden tijdens de slaap hormonale processen plaats die belangrijk zijn. Of in dat geval een matras van fabrikant x of fabrikant y gekozen moet worden, is arbitrair. Voor een goede nachtrust zijn tal van factoren van belang. Soms heb ik ’s ochtends als ik opsta uit mijn eigen bed het gevoel door een trein te zijn overreden, en soms slaap ik als een os op een dun campingmatje in de tent. Hoe dat komt? Geen idee.”

Wat nu echt goed is, weet Gerard Kemkers ook niet. Wel constateert hij dat de kwetsbare, veel belaste ruggen van zijn schaatsers baat hebben bij een harde slaapondergrond. “Als je slaapt in een doorgezakt bed, dan breng je de zwaar belaste ligamenten in een kwetsbare positie, de rug wordt dan extra geprikkeld en krijgt niet de kans om te herstellen. Zeker wanneer er al sprake is van een blessure, dan kan zo’n bed de situatie verslechteren. En goede rust is sowieso van vitaal belang voor een goede prestatie. Mijn schaatsers gaan niet voor niets tussen de middag na de ochtendtraining even plat. Op die manier rusten ze uit, kan het lichaam zich herstellen, en kunnen ze een hoge belasting aan tijdens de middagtraining.”

Dit is een aangepaste versie van een artikel dat in maart 2008 werd gepubliceerd in ‘Coachen’.