Trainen met smogalarm

Hitte en smog kunnen de prestaties en de gezondheid van sporters zeer nadelig beïnvloeden. Welke specifieke problemen kunnen dergelijke omstandigheden met zich meebrengen? En hoe kunnen deze problemen onderkend en zoveel mogelijk voorkomen worden?

Smog

Smog ontstaat vooral door ozon, fijnstof en in mindere mate door stikstofdioxide en zwaveldioxide. Smog veroorzaakt een afname van de longcapaciteit en sporters ondervinden hier vanzelfsprekend hinder van. Bij inspanning wordt per minuut met hogere snelheid meer lucht ingeademd. Als gevolg daarvan komen meer smogdeeltjes dieper in de longen terecht. De normale filtratiewerking voor grotere deeltjes door de neus valt weg doordat meer door de mond wordt geademd. Tevens kunnen organen kwetsbaarder zijn als ze op maximale capaciteit functioneren. Er is dan geen reserve om schadelijke invloeden te ondervangen. Duursporters en sporters met astma lopen meer én vaker kans last te krijgen van luchtweg- en longproblemen.

Signalen herkennen

Smog kan zowel acute als chronische klachten veroorzaken. De acute klachten treden direct op en verdwijnen weer zodra de smog verdwijnt. Chronische klachten ontstaan pas na langere tijd. De klachten als gevolg van smog kunnen bestaan uit irritatie van neus en ogen, duizeligheid en misselijkheid en luchtwegproblemen. Bij het beoefenen van sporten met een hoge inspanningsintensiteit en/of langere tijdsduur loopt men het meeste risico.

Acclimatiseren

Voor smog geldt net als voor hitte dat het lichaam eraan moet wennen, acclimatiseren. Door te zorgen voor een tijdige blootstelling (vier of meer dagen) aan smog, kan het lichaam zich op natuurlijke wijze aanpassen. De acclimatisatietraining gaat uit van trainingen op lage intensiteit gedurende de eerste dagen, de inspanning langzaam verhogen. Acclimatisatietrainingen hebben een langere (60-90 minuten, met een intensiteit rond de 50% max.) of kortere duur (30-40 minuten, met een intensiteit rond de 75% max.). Langere of intensievere inspanningen versnellen/verbeteren het acclimatisatieproces niet. Voor mensen met astma kan een langere periode noodzakelijk zijn.

Antioxidanten kunnen mogelijk de overgevoeligheid voor ozon tegengaan of verminderen. Met astmamedicatie kunnen de acute gevolgen van smog op de longfunctie meestal goed worden bestreden. De sporter moet zich wel realiseren dat deze geneesmiddelen op de dopinglijst staan en alleen gebruikt mogen worden als hiervoor dispensatie is verleend.

Preventieve maatregelen

• tussen 12.00 en 20.00 uur is de hoeveelheid ozon het hoogst. Plan de trainingen buiten deze uren;
• reis een aantal uur voor de competitie niet meer per auto;
• reis zo mogelijk op tijden dat het smoggehalte lager is;
• vermijd ernstig vervuilde regio’s;
• gebruik lage doses vitamine A, vitamine E (75-100 mg/dag), vitamine C (500-650 mg/dag) en bèta caroteen (15 mg/dag). Hogere dosering biedt geen betere bescherming.

Dit is een aangepaste versie van het artikel ‘Hitte en smog: twee sterke Olympische tegenstanders’ dat in juni 2008 werd gepubliceerd in ‘Coachen’.