Houdbaarheid van de coach – Accepteren of solliciteren?

Het is in het voetbal schering en inslag, maar het komt tegenwoordig ook in steeds meer andere sporten voor: het ritueel van tegenvallende prestaties – paniek – zoeken naar de schuldigen en straffen van onschuldigen met ontslag. Onderzoek toont aan dat het ontslaan van de coach geen positief effect heeft  op de teamprestaties. Wat kun je als coach doen om in de veilige armen van  het succes te blijven? Wanneer is het verstandig zelf de regie te nemen op je houdbaarheidsdatum? Is houdbaarheid een keuze?

Het geheim van succes in je leven/sport is de wet van de positieve aantrekkingskracht. Wat je denkt straal je uit en krijg je onherroepelijk terug. Een positieve instelling trekt positieve mensen aan. Richt je als coach op de kracht van anderen en verzamel krachtige mensen om je heen. Samen met anderen zet je in op een onmogelijk doel en probeer je dat te realiseren.

Succes is een keuze
Houdbaarheid heeft te maken met aanpassingsvermogen. Als coach krijg je elke dag met problemen te maken; dat is de uitdaging van het vak. Na een verloren wedstrijd zoek je een antwoord op de vraag hoe het kon gebeuren. Noteer met steekwoorden je oplossingen. Deze oefening heeft als doel winnende verliezers te vormen.

De sporter en de organisatie heb je maar beperkt in de hand. Jezelf daarentegen heb je volledig onder controle. Weet wie je bent en wat je wilt. Probeer zo dicht mogelijkbij jezelf te blijven, wees authentiek. Als coach kun je je houdbaarheid verder vergroten door:

• aan te sluiten bij de ander;
• positieve feedback te geven;
• anderen te laten nadenken (reflecteren);
• innovatief te zijn.

Soms moet je echter een stapje terug doen. Rustperiodes zijn nodig om afstand te nemen. De kunst is om niet onderdeel van het probleem te worden en met oplossingen te komen. Verspil geen energie aan kritiek leveren of klagen. Als je je ergens tegen verzet, trek je het juist aan. Om iets te veranderen, moet je met gedachten en gevoelens signalen uitzenden. Verwelkom alles wat je wilt hebben en je krijgt er meer van.

Investeer in de succesformule
Om op een hoger niveau te komen, moet je uit je eigen beschermde cirkel stappen. Hoe groot is jouw cirkel (van invloed)? Op welke plaatsen kun je de cirkel vergroten? Elke keer als je een uitdaging aangaat, maak je de cirkel waarin je je prettig voelt groter. Als eco-coach investeer je in succesfactoren. Dit kunnen de volgende factoren zijn:

• kies een club die bij je past;
• blijf jezelf. Alleen als je authentiek bent, kun je succesvol zijn;
• stel een onmogelijk doel en straal passie uit;
• geloof en blijf geloven in je visie;
• denk verder dan jouw ego. Het gaat om het succes van de sporter(s), het team, de club of de bond;
• wees nieuwsgierig en zorg voor nieuwe ontwikkelingen;
• werk aan je deskundigheid (elke dag een betere coach worden);
• zie sporters niet als materiaal, maar communiceer belangrijke beslissingen met hen. Nederland heeft behoefte aan beslissers;
• coach zo dat je klaar bent als de wedstrijd begint;
• zet iedereen in op zijn kracht;
• houd het bestuur op afstand, maar communiceer wel je ontwikkelingen. Bewaak het langetermijnbeleid.

Accepteer of solliciteer
Je ergeren aan sporters of bestuurders is verliezen. Dan kun je beter zelf opstappen of ervoor zorgen dat anderen opstappen. Als je regelmatig met een negatief gevoel de trainingen binnenstapt, moet je daar conclusies aan verbinden. Misschien is het in dat geval verstandig op te stappen. Robert Eenhoorn: “Als de chemie minder wordt, kun je als coach twee dingen doen: je team wijzigen of zelf vertrekken.” Coaches moeten de drie levenscentra, hoofd, handen en voeten en hart gebruiken om sporters en medewerkers ‘mee te krijgen’. Het hoofd voor kennis en analyse. De handen en voeten voor actie en uitvoering. En het hart voor gevoel, betrokkenheid, motivatie, innerlijke beleving en emotie. Geef je sporters het gevoel dat ze beter kunnen en erop vooruitgaan. En behandel ze als gelijke. Dat betekent dat je verschillende stijlen van leidinggeven kunt toepassen en meer aan de sporter(s) over durft te laten. Eerst volgen en dan leiden. Kun je dat niet, dan moet je een ander beroep kiezen. De beste coaches zijn de sporters zelf. Ons uitgangspunt voor een sporter is om na een  nederlaag, slechte wedstrijd of een conflict naar iemand toe te gaan die je positieve energie geeft. Dat hoeft niet per se de eigen coach te zijn. Een sporter functioneert het beste wanneer hij zelf als coach gaat denken.  Processen gaan daardoor sneller waardoor er wordt minder tijd, geld en energie wordt verknoeid.

De peoplemanager heeft een langere houdbaarheid dan een traditionele coach. In Nederland zijn Foppe de Haan en Guus Hiddink daar uitstekende voorbeelden van. Wat doet een peoplemanager anders, beter en duurzamer dan een ‘gewone’ coach? In Engeland functioneert de manager eerder als een technisch directeur, maar wel iemand die de opstelling bepaalt. De manager kan op de bank zitten, maar ook op de tribune. Hij is het gezicht van de club. De eco-coach bezit de eigenschappen van een peoplemanager, want duurzaamheid, verbinden en energieën bij elkaar brengen vormen zijn belangrijkste taken.

En jouw eigen houdbaarheid?
Ga voor jezelf na hoe lang je nog houdbaar bent bij je huidige club of vereniging. Als je tot de conclusie komt dat je houdbaarheid bijna of zelfs al verstreken is, stel jezelf dan voor de keuze: Solliciteren of scoren? Wordt het solliciteren, zorg dan dat je zo snel mogelijk iets nieuws vindt. Valt de keuze op scoren, laat dan zien wat je waard bent. Doe waar je goed in bent.

Dit artikel werd gepubliseerd in ‘NLCOACH’ nummer 3 – 2010