Coaching volgens Leon Vlemmings

“Coachen is het zodanig beïnvloeden van spelers dat ze in een wedstrijd zelf de juiste keuze kunnen maken.” Was getekend: Leon Vlemmings, oud-voetballer en jeugdcoach. ‘VoetbalCoaching’ heet zijn visie. Wat houdt het in?

Er is al veel nagedacht over de fysieke ontwikkeling van spelers en over hun technisch-tactische vorming. VoetbalCoaching is een methode om ook in de manier van coachen meer winst te behalen. De bedenker is Leon Vlemmings. Tot 1991 was hij profvoetballer, sindsdien werkt hij als jeugd- en hoofdcoach. VoetbalCoaching leert coaches duidelijker aanwijzingen te geven aan spelers én het leert hen om spelers meer zelfstandigheid bij te brengen, zodat ze zelf de juiste keuzes maken.

Concrete handeling

Een coach wil het gedrag van voetballers beïnvloeden. Hoe bereik je dat het best? Als je zo duidelijk mogelijk bent. Termen als ‘wees dominant’ en ‘toon initiatief’ zijn niet duidelijk. Ga maar eens bij een jeugdwedstrijd staan en vraag je af of het voor de speler herkenbaar is wat de coach bedoelt. Vaak als je een trainer na afloop vraagt wat hij precies bedoelt met die termen, dan komt hij wél met een concrete handeling. Dat is dus stap één: coaches moeten concreet zijn in hun taalgebruik.

Waarneming

De volgende stap is dat je spelers zover krijgt dat ze zélf concrete oplossingen zien en beslissingen nemen. Dat is vooral te bereiken als je een speler leert om zelf waar te nemen. Mensen nemen eerst waar, voordat ze keuzes maken. Spelers moeten leren om zelf verantwoordelijk te zijn voor de voetbalactie die ze maken. Speel ik de bal af of houd ik hem bij me? Nu wordt het te veel voorgezegd, en dat staat haaks op zelf waarnemen en zelf keuzes maken.’

Voorbeeld

Stel, de rechtsbuiten heeft de bal. De afspraak is dat hij een voorzet geeft op de spits op het moment dat de linkervleugelverdediger niet kort genoeg dekt. Maar in plaats daarvan speelt hij de bal te laat of hij gaat dribbelen. Wat zeg je dan als coach? De meesten zeggen: “Je moet die bal voorgooien!” Anderen vragen: “Waarom deed je dat?” Wat je wilt bereiken, is dat coaches hun spelers zelf leren nadenken. Spreek dus geen waardeoordeel uit, maar laat je leiden door concrete waarneming. Je kunt in dit voorbeeld dus beter vragen: waar is de linksback? Op die manier gaat de speler zelf herkennen wat je bedoelt. De volgende keer is hij getraind in waarnemen en herkent hij die situatie. Het gaat dus om vragen stellen die de waarneming door de speler stimuleren.

Toepassing

Het VoetbalCoaching Program bestaat uit zes onderdelen: coaching, spelers, coaches, ouders, scouts en begeleiders. Ook de ouders krijgen een belangrijke rol toebedeeld. Hoe help je als ouder je kind zo dat hij zelf keuzes leert maken? Iedereen binnen de club heeft een rol in het VoetbalCoaching Program. Scouts moeten zich steeds afvragen wat de specifieke kwaliteiten en kenmerken van een speler zijn. En ook begeleiders, zoals de chauffeurs van de spelersbusjes, kunnen helpen zorgen dat spelers zelf keuzes maken. Maak ze zelf verantwoordelijk voor een schone bus.

Baat

Vragen stellen, goed luisteren en doorvragen lijken logische en eenvoudige vaardigheden voor een coach. Maar om dit goed te kunnen doen, moeten coaches een omslag te maken in denken en doen. Het gaat verder dan een trucje leren. Coachen op waarnemen blijkt daarbij een nuttig handvat te zijn.

• Stap 1: Wees concreet in je taalgebruik
• Stap 2: Leer spelers zelf waar te nemen en zelf keuzes te maken
• Stel daartoe vragen die de waarneming door de speler stimuleren

Dit artikel werd in mei 2006 gepubliceerd in ‘Coachen’.